Σύνθεση με το πάτημα ενός κουμπιού


Την επίδραση της τεχνολογίας στις ανθρώπινες δραστηριότητες, κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί μέχρι πριν από μερικά χρόνια. Ο υπολογιστής αποτελεί ένα απλό παράδειγμα στην καλλιτεχνική έκφραση που λέγεται μουσική. Τα πάντα μπορούν να ελεγχθούν: τόσο η σύνθεση, όσο και η απόδοση ενός μουσικού κομματιού. Το μόνο που χρειάζεται, είναι μια κάρτα ήχου, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής και διάθεση για δημιουργία.
«Μπορείς μέσα από τον υπολογιστή να έχεις  πολλά όργανα, σε όποιους τόνους θέλεις, να αλλάξεις το ρυθμό, να κάνεις επαναλήψεις. Είναι ένα πανίσχυρο συνθετικό εργαλείο» επισημαίνει ο κ. Θανάσης Τσακαλίδης, καθηγητής    Η/Υ   στο    Πανεπιστήμιο     της Πάτρας. Ο υπολογιστής είναι ένα απλό παράδειγμα για το πόσο μέσω της τεχνολογίας, μπορεί να προσεγγιστεί η σύνθεση αλλά και η απόδοση ενός μουσικού κομματιού. Για να μπορέσει κάποιος να παράγει μουσική, χρειάζεται μια κάρτα ήχου, η οποία είναι το μόνο μέσο εισαγωγής ήχων στο κύκλωμα του ηλεκτρονικού υπολογιστή. Διαθέτει έξοδο που προσαρμόζεται στα μηχανικά μέρη του υπολογιστή και είσοδο από όπου μπαίνει ο ήχος. Υπάρχουν προγράμματα που μπορούν να τον αναλύσουν σε κυματομορφή. Μπορείς να επεξεργαστείς το κομμάτι ή να το συνθέσεις από άλλα. Οι ήχοι, που μπορούν να παραχθούν μέσα  από τον κομπιούτερ, είναι εκατομμύρια. Η ποιότητά τους είναι    εξαίρετη.  «Ο  ήχος   είναι  φυσικός  για   τον απλούστατο  λόγο  ότι  αναπαράγεται  στο   πρότυπο  των 44,1,ΚΗΖ. Είναι το ελάχιστο όριο ποιότητας ώστε ο ήχος να θεωρείται φυσικός. Τέτοια είναι η ποιότητα στα CD» εξηγεί ο Βασίλης Γκούζος προγραμματιστής ηλεκτρονικών υπολογιστών. Υπάρχουν επίσης προγράμματα που καθαρίζουν παλιά κομμάτια από τα παράσιτα «σκρατς». Συνήθως χρησιμοποιούνται για την παραγωγή σε CD παλιών δίσκων, αφού μέσω φίλτρων αφαιρούν τους ενοχλητικούς ήχους.
 
Παραγωγή κομματιών

Στο εμπόριο κυκλοφορούν προγράμματα τα οποία είναι ειδικά για την παραγωγή μουσικής. Μόλις εισαχθεί το πρόγραμμα στον υπολογιστή, εμφανίζεται ένα πεντάγραμμο, στο οποίο δίνεται η δυνατότητα να συνθέσει κανείς. Υπάρχουν προγράμματα για συγκεκριμένο όργανο ή και για σύνολο οργάνων. Ανάλογα με το είδος της σύνθεσης που θα γίνει. Επάνω στο πεντάγραμμο, ο χρήστης τοποθετεί νότες, παύσεις, διέσεις, σαν να συνθέτει ένα κομμάτι στο χαρτί. Στο τέλος ρυθμίζει το τέμπο. Πατώντας ένα κουμπί, ο κομπιούτερ όχι μόνο «διαβάζει» το κομμάτι, αλλά το αναπαράγει ταυτόχρονα. Γίνεται έτσι χρήστης του οποίου εσύ απλά του δίνεις τις εντολές, προκειμένου να παίξει το κομμάτι.
Η διαδικασία γίνεται ακόμα πιο πολύπλοκη σε ότι αφορά την σύνθεση ενός κομματιού με πολλά όργανα. Εκεί απαιτείται πρώτα να πάρεις ένα-ένα τα όργανα, να συνθέσεις τη μουσική ξεχωριστά για το καθένα και εν συνεχεία, με μία ειδική διαδικασία που ονομάζεται multiplexure, να τα ενώσεις όλα μαζί σε ένα, απ’ όπου ουσιαστικά θα προκύψει και το κομμάτι.

 Πληθώρα σκουπιδιών;

Όμως η απλούστευση της διαδικασίας της σύνθεσης, οδηγεί σε μια τεράστια αλλαγή. Από το μολύβι, το χαρτί και το μουσικό όργανο, φθάνουμε σήμερα στην κάρτα ήχου, την οθόνη του υπολογιστή και το enter που θα πατηθεί για να εκτελεστεί το κομμάτι. «Ο κομπιούτερ σε καμία περίπτωση δεν ανταποκρίνεται στην ευαισθησία του καλλιτέχνη. Είναι το εργαλείο-μάλιστα χαμηλού επιπέδου-το οποίο λειτουργεί βοηθητικά», τονίζει από την πλευρά του ο κ. Τσακαλίδης. Πιο επίκαιρο παρά ποτέ, μοιάζει το ερώτημα κατά πόσο κινδυνεύει να χαθεί η μαγεία της σύνθεσης.
  «Στο καθαρά προσωπικό επίπεδο ο καλλιτέχνης πρέπει να είναι μόνος του. Ο κομπιούτερ λειτουργεί ως συνθετικό εργαλείο, το οποίο δεν μπορεί να υποκαταστήσει την έμπνευση», συνεχίζει ο κ. Τσακαλίδης. Ο κίνδυνος παραγωγής σκουπιδιών από την υπερπληθώρα κομματιών που εύκολα μπορούν να δημιουργηθούν, είναι εξίσου αξιοσημείωτος. «Η ευκολία στην παραγωγή κομματιών μπορεί να δημιουργήσει σκουπίδια. Μπορεί όμως και να καλυτερεύσει κομμάτια, οδηγώντας σε καλύτερες συνθέσεις», εξηγεί ο κ. Γκούζος. «Αυτός που θα μπορεί να συνθέσει δεν θα είναι ο καθένας. Θα πρέπει να έχει επίπεδο γνώσεων στη μουσική, προκειμένου να χρησιμοποιήσει τον κομπιούτερ» συμπληρώνει ο κ. Τσακαλίδης. Κάποιοι ωστόσο επισείουν τον κίνδυνο, ότι ο καλλιτέχνης υποτάσσεται στα κελεύσματα  της τεχνολογίας. Η άλλη άποψη λέει ότι η αύξηση της ποιότητας θα είναι απόρροια του τρόπου παραγωγής. Το μέλλον θα δείξει. Αρκεί η σύνθεση ενός κομματιού να μη γίνεται αποκλειστικά στους τέσσερις τοίχους ενός στούντιο. Αλλά να  επεκτείνεται και πέρα από αυτό. Ίσως σε μια ακρογιαλιά. Όπου η μοναδικότητα της στιγμής θα αποτελεί και την τροφή για τον καλλιτέχνη…