Πληροφορική και Παραπληροφορική

Του Θανάση Τσακαλίδη


    ΣΤΟ ΑΡΘΡΟ αυτό θα προσπαθήσουμε να οριοθετήσουμε τους όρους «Πληροφορική και Παραπληροφορική». Ο δεύτερος όρος κυρίως εννοεί «Παράγωγα της Πληροφορικής» ή «Παρεμφερή Γνωστικά αντικείμενα». Η προσπάθειά μας θα γίνει μέσα σε ένα πλαίσιο απλοποιήσεων και εκλαϊκεύσεων με στόχο να καθιερώσουμε σιγά-σιγά μια κοινή γλώσσα για να μπορέσουμε να δαμάσουμε τη ραγδαία διείσδυση της Πληροφορικής σε όλους τους τομείς, ακόμη και στην τέχνη.
    Η Πληροφορική είναι ο επιστημονικός κλάδος που διερευνά την «Υπολογιστική διάσταση βασικών Προβλημάτων». Η διερεύνηση αυτή προϋποθέτει την ύπαρξη ενός Υπολογιστικού Μέσου για το οποίο γνωρίζουμε ικανοποιητικά τη σύστασή του και την «Υπολογιστική του Συμπεριφορά.». Από τη δεκαετία του’ 50 μέχρι τη δεκαετία του’ 80 το υπολογιστικό αυτό μέσο στηριζόταν στην «Ηλεκτρονική Συμπεριφορά» του Πυριτίου. Η ανάπτυξη αυτού του μέσου θεραπεύεται από τον επιστημονικό κλάδο της Ηλεκτρονικής. Η ανάπτυξη μέχρι τώρα των Ηλεκτρονικών Υπολογιστών στηρίχθηκε στη βασική αρχή της «κατασκευής βασικών δομικών Στοιχείων συναρμολογημένων κατά ομοιόμορφο τρόπο σε επιθυμητό πλήθος». Στα 40 χρόνια που μεσολάβησαν η εξέλιξη της κατασκευής αυτών των βασικών δομικών στοιχείων ήταν ραγδαία τόσο στο να επιτευχθούν υψηλές ταχύτητες στους υπολογισμούς όσο και να μειωθούν οι διαστάσεις τους. Έτσι καταφέραμε να αποθηκεύουμε σήμερα σε ένα τετραγωνικό εκατοστό υπολογιστικού μέσου τόσο πληροφοριακό υλικό όσο πριν σαράντα χρόνια απαιτούσε το μέγεθος μιας πλατείας. Πρόσφατα αναπτύσσονται υπολογιστικά μέσα που στηρίζονται και σε άλλα υλικά, σε άλλα φυσικά φαινόμενα αλλά και σε άλλες αρχές κατασκευής. Δεν θα επεκταθούμε περισσότερο στη φύση και την ιστορία των υπολογιστικών μέσων, θα θεωρήσουμε ότι αυτά εξελίσσονται ανεξάρτητα, αλλά μας ενδιαφέρει ο τρόπος που συνδυάζονται και συναρμολογούνται για να αποτελέσουν μια υπολογιστική πλατφόρμα.
    Μία απλοποιημένη προσέγγιση της Πληροφορικής την διακρίνει σε δύο μεγάλους τομείς, τον τομέα του Λογισμικού (Software) και του τομέα του Υλικού (Hardware). Το πρώτο είναι τα γνωστά προγράμματα που δίνουν λειτουργική υπόσταση στο δεύτερο που είναι το υπολογιστικό μέσο.
Η Πληροφορική, διερευνώντας τα βασικά προβλήματα που αναφύονται στην πορεία του χρόνου και επηρεάζονται διαρκώς από τις τεχνολογικές και κοινωνικές εξελίξεις, ανέπτυξε διάφορους τομείς και διάφορες τεχνικές για την ικανοποιητική τους προσέγγιση. Τα προβλήματα αυτά ξεκίνησαν από πρωτόγονα στάδια και εξελίχθηκαν σε ιδιαίτερα πολύπλοκα και αρκετά φιλόδοξα. Το φάσμα αυτό εκτείνεται από την απλή επεξεργασία απλών στοιχείων (αριθμών και ονομάτων), πέρασε από το στάδιο πολύπλοκων συνδυασμών των απλών στοιχείων και εισήλθε ήδη στη φάση των φιλόδοξων προβλημάτων, όπου με πολύπλοκους συνδυασμούς συνθετικών στοιχείων επιδιώκεται να επιτευχθούν και συμπεριφορές των μηχανών που να μπορούν να συγκριθούν με καθαρά ανθρώπινες συμπεριφορές.
    Στη διαρκώς εξελισσόμενη πορεία της προσέγγισης των νέων προβλημάτων η Πληροφορική, ανέπτυσσε συνέχεια τα κατάλληλα εργαλεία της, τα οποία μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι η ανάπτυξη εργαλείων που αναβαθμίζουν την υπολογιστική πλατφόρμα (κατηγορία Α) και η δεύτερη είναι η ανάπτυξη εργαλείων που παράγουν ευκολότερα την επιθυμητή προσέγγιση του προβλήματος (κατηγορία Β). Η απλοποίηση που εισάγουμε στην ταξινόμηση των εργαλείων θεωρείται απαραίτητη για να μπορέσουμε να δαμάσουμε αυτό το «χάος της γνώσης» που αναπτύχθηκε τα τελευταία σαράντα χρόνια. Με βάση αυτά τα εργαλεία αναπτύχθηκε μια «πληθώρα «προϊόντων»  τα οποία και αυτά με την αναγκαστική μας απλοποίηση μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία είναι τα «πρωτογενή προϊόντα», η δεύτερη τα «δευτερογενή» και η τρίτη είναι οι «απλές εφαρμογές».
    Τα εργαλεία της κατηγορίας Α είναι εκείνα τα αυτοτελή προγράμματα που είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με άλλα ενισχύουν την αποτελεσματικότερη συμπεριφορά του υπολογιστικού μέσου καθώς και την επικοινωνία της μηχανής με τον άνθρωπο. Εδώ εντάσσουμε τα Λειτουργικά Συστήματα (DOS, UNIX κ.ά.), Μεταφραστές Γλωσσών Προγραμματισμού, τα Δίκτυα, Τεχνικές Συμπίεσης Δεδομένων, User Interfaces (Windows κ.ά), Τεχνικές Ασφάλειας Υπολογισμών, Τεχνικές Εκτίμησης Συμπεριφοράς Συστήματος κ.ά.
    Τα εργαλεία της κατηγορίας Β είναι όλα εκείνα τα αυτοτελή προγράμματα ή συνδυασμός αυτών που δημιουργεί πλήρες περιβάλλον ανάπτυξης με στόχο να προσφέρουνε την εφικτή λύση ενός προβλήματος. Εδώ εντάσσουμε τις Δομές και Βάσεις Δεδομένων, Τεχνικές Ανάκτησης Πληροφορίας, Αριθμητικές Μεθόδους, Έμπειρα Συστήματα, Επεξεργασία Σημάτων, Προηγμένα Πληροφορικά Συστήματα, Περιβάλλοντα Γραφικών και Πολυμέσων, Χαρτογραφικά Συστήματα, Συστήματα Κρυπτογράφησης, Αναγνώριση Προτύπων. Στην κατηγορία αυτή εντάσσουμε και τα γνωστικά πλέον συστήματα VLSI, τα οποία προσφέρουν ολοκληρωμένες λύσεις για την ανάπτυξη νέων υπολογιστών, δηλαδή κατευθύνουν τον σχεδιασμό του Hardware.
Ανάλογα με την κατηγορία του Υπολογιστικού Μέσου τα παραπάνω εργαλεία διακρίνονται σε «διαδοχικά», «παράλληλα» ή «κατανεμημένα». Σύμφωνα με αυτή τη διάκριση έχουμε τα Παράλληλα Συστήματα και τα Κατανεμημένα. Η ανάπτυξη των παραπάνω πρακτικών εργαλείων στηρίχθηκε σε αντίστοιχα θεωρητικά υπόβαθρα τα οποία τα συνοψίζουμε σε ένα πλατύ όρο των Θεμελιώσεων της Επιστήμης των Υπολογιστών.
    Ερχόμαστε τώρα στα προϊόντα της Πληροφορικής. Τα πρωτογενή προϊόντα είναι εκείνα που παράγουν πρωτογενή κώδικα και λύνουν το συγκεκριμένο πρόβλημα χωρίς τη χρήση κανενός συστήματος, αλλά στηρίζονται σε συγκεκριμένα επιστημονικά γνωστικά αντικείμενα. Τα δευτερογενή προϊόντα κάνουν χρήση ολοκληρωμένων συστημάτων, ο κώδικάς τους παράγεται κατά μέγα μέρος από το σύστημα. Τα δευτερογενή προϊόντα τα διακρίνουμε σε απλά και πολύπλοκα. Τα απλά δευτερογενή προϊόντα παράγουν εύκολα την επιθυμητή προσέγγιση του προβλήματος, σ’ αυτά εντάσσουμε τη συγγραφή κειμένων, την ανάπτυξη απλής βάσης δεδομένων, την απλή χρήση πακέτων γραφικών, πολυμέσων και στατιστικής. Τα πολύπλοκα κάνουν χρήση γνωστών συστημάτων, αλλά η ολοκλήρωσή τους απαιτεί ειδικευμένη γνώση ελέγχου μεγάλων συστημάτων και συστηματικά βήματα ανάπτυξης. Σ’ αυτά εντάσσουμε την ανάπτυξη μεγάλων Πληροφοριακών εφαρμογών, όπως μεγάλων βάσεων δεδομένων. Απλές εφαρμογές είναι εκείνες που χρησιμοποιούν πρωτογενή κώδικα ο οποίος όμως γράφεται με έναν προφανή τρόπο που υπαγορεύεται από την αντίστοιχη μέθοδο του σχετικού επιστημονικού αντικειμένου.
    Με τις παραπάνω διευκρινήσεις θα μπορούσαμε να ισχυριστούμε ότι όσοι ασχολούνται με απλά δευτερογενή προϊόντα και απλές εφαρμογές ανήκουν στη σφαίρα της Παραπληροφορικής και είναι οι απλοί ή προηγμένοι «Χρήστες» των βασικών εργαλείων και προϊόντων που παράγουν με ειδικευμένη γνώση οι «Κτίστες» της Πληροφορικής.
    Σε λίγο η Πληροφορική θα απλωθεί σαν το τηλέφωνο, αλλά πάντα θα έχει τις ειδικότητες και τους προβληματισμούς της, που στηρίζουν όμως τον «Πυρήνα» της. Για την οριοθέτηση αυτού του Πυρήνα γράφτηκε το παρόν άρθρο.