ΝΕΕΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ ΚΑΙ ΝΕΕΣ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΕΣ: Να δημιουργηθεί παρατηρητήριο για την απασχόληση στις νέες τεχνολογίες

(ΕΞΠΡΕΣ   Νοέμβριος 2001
Του ΘΑΝΑΣΗ Κ. ΤΣΑΚΑΛΙΔΗ )

 

Στο δεύτερο ήμισυ του 20ου αιώνα ζήσαμε συνταρακτικές αλλαγές στον χώρο της τεχνολογίας, κυρίως όσον αφορά τον τρόπο αποθήκευσης, επεξεργασίας και διάδοσης της πληροφορίας. Το πυρίτιο κυριάρχησε ως πρωτογενές υλικό κατασκευής υπολογιστών και προβλέπεται να αντέξει άλλα πενήντα χρόνια, διότι επιτρέπει την κατασκευή υβριδικών επεξεργαστών, όπου οι διαδρομές μεταγωγής δεδομένων θα έχουν πλάτος μερικών ατόμων.

Η Πληροφορική και οι τηλεπικοινωνίες αναπτύχθηκαν παράλληλα και συνιστούν σήμερα τον ψηφιακό κόσμο καθιερώνοντας μια νέα κοινωνία, την Κοινωνία της Πληροφορίας. Με αυτόν τον όρο εννοούμε το νέο περιβάλλον που αναπτύσσεται και έχει στην ουσία τρεις βασικές συνιστώσες. Πρώτη συνιστώσα είναι το ψηφιακό περιεχόμενο (τα δεδομένα), δεύτερη είναι οι επικοινωνίες και τρίτη, η πληροφορική.

Η πρώτη αναφέρεται στο ΤΙ, η δεύτερη στο ΠΟΥ και η τρίτη στο ΠΩΣ. Με λίγα λόγια, παράγεται πλέον ένα πλήθος ψηφιακών δεδομένων (κείμενα, εικόνες, ήχος), τα οποία πρέπει να σταλούν με ταχύτητες που εκμηδενίζουν τις αποστάσεις και να επεξεργασθούν με τεχνικές που προσομοιάζουν ήδη τις ανθρώπινες πνευματικές διεργασίες.

Αναπτύσσεται λοιπόν μία νέα τεχνολογική κοινωνία (Κοινωνία της Πληροφορίας) που χαρακτηρίζεται από την ποιότητα των πληροφοριών που παράγει, από την ταχύτητα ροής τους και από το ρυθμό που μπορεί να τις επεξεργάζεται και να τις εκμεταλλεύεται. Σύντομα όμως προμηνύεται η εδραίωση της Κοινωνίας της Γνώσης, όπου το κεφάλαιο κάθε οργανισμού θα απαρτίζεται κυρίως από το βάθος γνώσης που διαθέτει και από τον τρόπο που μπορεί να τη διαχειρίζεται και να την εκμεταλλεύεται.

H πληροφορική, από απλό βοηθητικό εργαλείο απλώθηκε σιγά – σιγά και εξελίχθηκε σε ένα ολοκληρωμένο περιβάλλον εργασίας, ενημέρωσης, επικοινωνίας και εκπαίδευσης. Η ίδια η πληροφορική αποτελεί μόνη της μία τεράστια αγορά αφεαυτού, αλλά και ως τεχνολογική ατμόσφαιρα καλύπτει σε όλες τις φάσεις και την κλασική οικονομία τόσο στη διεκπεραίωση των συναλλαγών όσο και στην παραγωγική διαδικασία.

Μέχρι τώρα οι διαμάχες περιστρέφονταν κυρίως σε χωρικές διαφορές, όπου κάθε ομάδα, φυλή ή κράτος επεδίωκε να εδραιώσει και να αυξήσει τη χωρική του επικράτεια σε σχέση με τις φυσικές διαστάσεις του χώρου. Τώρα, με την παγκοσμιοποίηση, δηλαδή με την ομογενοποίηση του χώρου δράσης, των υπηρεσιών, των συναλλαγών και της επεξεργασίας δεδομένων, ο νέος χώρος διαμάχης και ανταγωνισμού αναφέρεται πλέον στον πληροφοριακό χώρο και όποιος προηγείται στην πληροφόρηση θα έχει και το βασικό προβάδισμα στην ανάπτυξη και γενικά στην επικράτηση μέσα από τον διαρκή ανταγωνισμό.

Ο άνθρωπος αναπτύσσει σιγά – σιγά και την τηλεδιάστασή του και προσπαθεί να αμυνθεί μπροστά στο νέο φυσικό φαινόμενο, το Internet. Το όγδοο θαύμα άργησε μερικές δεκάδες αιώνων αλλά συνετελέσθη ήδη μετά από δουλειά αναρίθμητων ανθρωποετών και δεν είναι τίποτε άλλο παρά το πρωτόκολλο επικοινωνίας που προέκυψε έπειτα από κοινές προδιαγραφές. Εισήλθαμε πλέον σε ένα νέο Πληροφοριακό Κόσμο, όπου όμως τα βασικά δομικά του στοιχεία είναι και αυτά διαρκώς μεταβαλλόμενα, με συνέπεια να δημιουργείται ένα απρόβλεπτο χάος από χρήσιμα προϊόντα και εφαρμογές. Έτσι δημιουργείται ένας απρόβλεπτος κόσμος γύρω από τον άνθρωπο, που συνεπάγεται απρόβλεπτες μεταλλάξεις για τον ίδιο.

Οι κλασικές ειδικότητες μεταλλάσσονται τώρα και αποκτούν σιγά – σιγά την τηλε-πληροφορική τους διάσταση. Ο υπολογιστής έγινε απαραίτητος στα περισσότερα επαγγέλματα και ακολουθεί πιστά τα βήματα διείσδυσης του τηλεφώνου. Νέα επαγγέλματα προέκυψαν και νέες ειδικότητες αναπτύσσονται.

Έχουμε τις ειδικότητες που προέκυψαν για την παραγωγή, βελτίωση και συντήρηση του υπολογιστικού και δικτυακού μέσου και τις ειδικότητες που προέκυψαν από τη διαρκώς εξελισσόμενη πορεία της προσέγγισης των νέων προβλημάτων, για τα οποία η πληροφορική ανέπτυσσε συνέχεια τα κατάλληλα εργαλεία της, τα οποία μπορούν να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη είναι η ανάπτυξη εργαλείων που αναβαθμίζουν την υπολογιστική και δικτυακή πλατφόρμα (κατηγορία Α) και η δεύτερη είναι η ανάπτυξη εργαλείων που παράγουν ευκολότερα την επιθυμητή προσέγγιση του προβλήματος (κατηγορία Β).

Η απλοποίηση που εισάγουμε στην ταξινόμηση των εργαλείων θεωρείται απαραίτητη για να μπορέσουμε να δαμάσουμε αυτό το «χάος της γνώσης» που αναπτύχθηκε τα τελευταία σαράντα χρόνια. Με βάση αυτά τα εργαλεία, αναπτύχθηκε μία πληθώρα «προϊόντων» τα οποία και αυτά με την αναγκαστική μας απλοποίηση μπορούν να ταξινομηθούν σε τρεις μεγάλες κατηγορίες. Η πρώτη κατηγορία είναι τα «πρωτογενή προϊόντα», η δεύτερη τα «δευτερογενή» και η τρίτη είναι οι «απλές εφαρμογές».

Τα εργαλεία της κατηγορίας Α είναι εκείνα τα αυτοτελή προγράμματα που είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμό με άλλα ενισχύουν την αποτελεσματικότερη συμπεριφορά του υπολογιστικού μέσου καθώς και την επικοινωνία της μηχανής με τον άνθρωπο. Εδώ εντάσσουμε τα λειτουργικά συστήματα (DOS, UNIX κ.ά.), μεταφραστές γλωσσών προγραμματισμού, τα δίκτυα, τεχνικές συμπίεσης δεδομένων, user-interfaces(Windows κ.ά.), τεχνικές ασφάλειας υπολογισμών, τεχνικές εκτίμησης συμπεριφοράς συστήματος κ.ά.

Τα εργαλεία της κατηγορίας Β είναι όλα εκείνα τα αυτοτελή προγράμματα ή συνδυασμός αυτών που δημιουργεί πλήρες περιβάλλον ανάπτυξης με στόχο να προσφέρουν την εφικτή λύση ενός προβλήματος. Εδώ εντάσσουμε τις δομές και βάσεις δεδομένων, τεχνικές ανάκτησης πληροφορίας, αριθμητικές μεθόδους, έμπειρα συστήματα, επεξεργασία σημάτων, προηγμένα πληροφοριακά συστήματα, περιβάλλοντα γραφικών και πολυμέσων, χαρτογραφικά συστήματα, συστήματα κρυπτογράφησης, αναγνώριση προτύπων. Στην κατηγορία αυτή εντάσσουμε και τα γνωστά πλέον συστήματα, τα οποία προσφέρουν ολοκληρωμένες λύσεις για την ανάπτυξη νέων υπολογιστών, δηλαδή κατευθύνουν τον σχεδιασμό του hardware.

Ερχόμαστε τώρα στα προϊόντα της Πληροφορικής. Τα πρωτογενή προϊόντα είναι εκείνα που παράγουν πρωτογενή κώδικα και λύνουν το συγκεκριμένο πρόβλημα χωρίς τη χρήση κανενός συστήματος, αλλά στηρίζονται σε συγκεκριμένα επιστημονικά γνωστικά αντικείμενα. Τα δευτερογενή προϊόντα κάνουν χρήση ολοκληρωμένων συστημάτων, ο κώδικάς τους παράγεται κατά μέγα μέρος από το σύστημα.

Τα δευτερογενή προϊόντα τα διακρίνουμε σε απλά και πολύπλοκα. Τα απλά δευτερογενή προϊόντα παράγουν εύκολα την επιθυμητή προσέγγιση του προβλήματος σ’ αυτά εντάσσουμε τη συγγραφή κειμένων, την ανάπτυξη απλής βάσης δεδομένων, την απλή χρήση πακέτων γραφικών, πολυμέσων και στατιστικής. Τα πολύπλοκα κάνουν χρήση γνωστών συστημάτων, αλλά η ολοκλήρωσή τους απαιτεί ειδικευμένη γνώση ελέγχου μεγάλων συστημάτων και συστηματικά βήματα ανάπτυξης. Σε αυτά εντάσσουμε την ανάπτυξη μεγάλων πληροφοριακών εφαρμογών, όπως μεγάλων βάσεων δεδομένων. Απλές εφαρμογές είναι εκείνες που χρησιμοποιούν πρωτογενή κώδικα, ο οποίος όμως γράφεται με έναν προφανή τρόπο που υπαγορεύεται από την αντίστοιχη μέθοδο του σχετικού επιστημονικού αντικειμένου.

Από τα παραπάνω είναι εμφανές ότι τα τελευταία χρόνια προέκυψαν δεκάδες ειδικότητες, που σχετίζονται μόνο με τα εργαλεία της πληροφορικής. Άλλες τόσες όμως προέκυψαν από τη διείσδυσή της στην βιομηχανική παραγωγή, στις επικοινωνίες, στην εκπαίδευση, στην τέχνη, αλλά και γενικά σε διεπιστημονικές εφαρμογές.

Στην καθημερινή αγορά βλέπουμε ότι η κλασική γραμματέας έχει ήδη μεταλλαχθεί. Θα πρέπει να χειρίζεται άψογα κειμενογράφους, λογιστικά φύλλα και να εντοπίζει γρήγορα και εύστοχα την κατάλληλη πληροφορία στο διαδίκτυο. Η αδήριτη ανάγκη καταγραφής και ανάκτησης ιστορικών μνημείων, κειμένων και σημαντικών γεγονότων δημιουργεί την τεχνολογία της ψηφιοποίησης, που απαιτεί ειδικότητες με όχι ιδιαίτερα χρονοβόρα εκπαίδευση. Η εκδοτική βιομηχανία στηρίζεται κατά κύριο λόγο στις νέες τεχνολογίες με την επεξεργασία ψηφιακής εικόνας. Ο κινηματογράφος χρησιμοποιεί κατά κόρον την ψηφιακή αποθήκευση και σύνθεση της εικόνας. Προσπαθήσαμε να διυλίσουμε την τηλε-πληροφορική τεχνολογική ατμόσφαιρα που μας κατακλύζει σιγά – σιγά. Από τα προϊόντα που αναφέραμε θα πρέπει να εστιάσουμε την προσοχή μας στα απλά δευτερογενή προϊόντα και στις απλές εφαρμογές, διότι αυτά θα δημιουργήσουν θέσεις απασχόλησης μαζικής κλίμακας. Είναι πλέον καιρός να δημιουργηθεί ένα παρατηρητήριο που θα παρακολουθεί διαρκώς τις βιώσιμες θέσεις απασχόλησης που δημιουργούν οι νέες τεχνολογίες.

* Το παρόν κείμενο αποτέλεσε την εισήγηση του προέδρου του τμήματος Η/Υ και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών στην εκδήλωση που διοργάνωσε η «ΕΞΠΡΕΣ» στην Πάτρα για τους ανθρώπινους πόρους και την αγορά εργασίας.